Makey Makey: Banaan als toetsenbord leren coderen

Stel je voor: je pakt een gewone banaan, sluit die aan op je computer met een simpel kabeltje, en ineens speel je muziek door die banaan aan te raken. Of je maakt een level in Minecraft door op je bureaublad te tikken.

Dat klinkt als magie, maar het is precies wat Makey Makey doet.

Het is een klein bordje dat van elke dagelijkse voorwerp een touchpad maakt. Geen ingewikkelde software of dure onderdelen. Gewoon een stuk speelgoed dat je creativiteit aanzet en je op een leuke manier laat kennismaken met de basis van coderen en electronica.

Veel mensen denken dat programmeren moeilijk is, dat je uren achter een scherm moet zitten met complexe code. Makey Makey breekt dat beeld. Het maakt coderen tastbaar. Je ziet direct wat er gebeurt als je een circuit sluit.

Je voelt de connectie tussen de fysieke wereld en de computer. Dat is niet alleen leuk voor kinderen, maar ook voor volwassenen die altijd al eens wilden snappen hoe die digitale wereld werkt.

Het is speelgoed dat uitdaagt en inspireert, zonder frustratie.

Wat is Makey Makey eigenlijk?

Makey Makey is een kleine printplaat, een zogenaamde microcontroller, die je via USB op je computer aansluit.

Het werkt als een soort toetsenbord, maar dan anders. In plaats van dat je op plastic toetsen drukt, maak je zelf contact door dingen aan te raken die elektriciteit geleiden. Denk aan fruit, aluminiumfolie, potloden, of zelfs een bak water. Zodra je die aanraakt, stuurt het bordje een signaal naar je computer.

Die computer denkt dan: "Hé, er is op de spatiebalk gedrukt!" of "Iemand klikt met de linkermuisknop!". Het hart van Makey Makey zijn de aansluitingen aan de voorkant.

Je ziet hier gaten waar je krokodillenklemmen op kunt klikken. Er zijn onder meer aansluitingen voor de pijltjestoetsen, de spatiebalk en de muisklikken.

De achterkant heeft een USB-poort voor de verbinding met je computer en een mini-USB-poort voor de stroomvoorziening (deze is meestal niet nodig, want USB levert genoeg stroom). Het bordje is gemaakt van stevig plastic en voelt robuust aan, zodat het wel tegen een stootje kan tijdens het spelen. Waarom is dit nu zo belangrijk?

Omdat het de drempel naar techniek laag maakt. Kinderen (en volwassenen) die normaal niet snel een programmeercursus zouden volgen, worden hier door het speelse karakter toe aangetrokken.

Je begint met een banaan aanraken en voor je het weet ben je een heel interactief verhaal aan het bouwen. Het leert je op een intuïtieve manier over elektriciteit, stroomkringen en de basis van input en output. Je leert dat techniek niet eng is, maar iets wat je zelf kunt besturen en beïnvloeden.

Hoe werkt het? De magie van elektriciteit

De werking is simpel maar briljant. De computer stuurt een heel klein beetje elektriciteit via de USB-kabel naar het Makey Makey bordje.

Via de aansluitingen aan de voorkant (de "inputs") wordt deze stroom doorgegeven naar de kabels die je erop aansluit. Als je nu het andere uiteinde van die kabel vasthoudt of op een geleidend voorwerp plakt, maak je een verbinding tussen de Makey Makey en je eigen lichaam (of de grond). Je lichaam werkt als een weerstand en sluit de stroomkring.

De chip op het bordje merkt deze verandering in stroom op. Omdat jij de stroomkring sluit, "denkt" de chip dat er op de corresponderende toets wordt gedrukt.

Stel je sluit een kabel aan op de "Spatiebalk"-aansluiting en je raakt een stuk aluminiumfolie aan dat met die kabel verbonden is.

Zodra je de folie aanraakt, stuurt de Makey Makey een seintje naar de computer: "Spaitebalk ingedrukt". De computer reageert alsof er op de spatiebalk is gedrukt. Dit werkt met elk programma dat reageert op toetsenbord- of muisklikken. Je hebt geen programmeerkennis nodig om te beginnen.

De fabrikant heeft een speciale website (de Scratch-omgeving) waar je direct mee aan de slag kunt. Hier sleep je blokken code in elkaar, precies zoals bij Lego.

Je kunt bijvoorbeeld instellen: "Wanneer ik op de banaan druk, speel een geluidsfragment af". Of: "Wanneer ik de appel aanraak, beweegt mijn sprite in Scratch naar rechts". Het is een directe link tussen je fysieke actie en de digitale reactie.

Dat gevoel van macht en creatie is onbetaalbaar. De kern van het systeem is de "Alligator Clip".

Dat is een kabeltje met aan beide kanten een krokodillenklem. Deze klemmen klik je vast op de Makey Makey en op je voorwerp. De klemmen hebben een stevige grip en zijn makkelijk te gebruiken.

Een standaard Makey Makey kit wordt geleverd met 7 kabels: 6 voor de inputs (pijltjes, spatie, klik) en 1 voor de aarde (ground).

De ground-kabel houd je zelf vast of klem je op je lichaam om het circuit te sluiten. Zonder ground-kabel werkt het niet.

Van fruit tot muziekinstrument: wat kun je maken?

De mogelijkheden zijn eindeloos, maar laten we concreet blijven. Een klassieker is het "Fruit Piano". Je sluit 7 verschillende stukken fruit aan op de inputs van de Makey Makey.

Ga naar een website waar je een digitale piano kunt spelen. Zodra je een stuk fruit aanraakt, klinkt de noot.

Een banaan voor de lage tonen, een aardbei voor de hoge. Het is visueel, tastbaar en leerzaam.

Je kunt dit ook combineren met Scratch om je eigen muziek te componeren. Een andere populaire toepassing is gaming. Veel games in Scratch zijn bestuurbaar met pijltjestoetsen en spatiebalk.

Door je Makey Makey aan te sluiten op aluminiumfolie-figuren, kun je die figuren gebruiken als controller.

Maak een jump-pad van folie voor de spatiebalk en pijl-richtingskaarten voor de pijltjestoetsen. Je hoeft niet meer op een toetsenbord te drukken; je stapt op de platen of tikt ze aan. Dit maakt het spel veel interactiever en fysieker. Ook voor storytelling is Makey Makey geweldig.

Je kunt een "boek met geluid" maken. Teken een scene op papier, bijvoorbeeld een bos.

Plak op de tekening stukjes aluminiumfolie op plaatsen waar je interactie wilt.

Sluit de Makey Makey aan op de folie. Als je nu op de zon in de tekening drukt, begint de zon te stralen op het scherm (een animatie) en hoor je vogelgeluiden. Als je op de rivier drukt, hoor je water.

Je maakt een verhaal dat de lezer beleeft door aan te raken. De Makey Makey is geschikt voor kinderen vanaf ongeveer 8 jaar, maar ook volwassenen vinden het vaak fascinerend. Het is geen speelgoed dat na een uur in de hoek belandt.

De uitdaging zit hem in de variatie. Je kunt oneindig veel nieuwe dingen bedenken.

Van een interactieve wandelende pizza (met kaas als knoppen) tot een complete drumkit met pannen en potten. De enige limiet is je eigen fantasie. Je bent niet gebonden aan een vast script.

Modellen, prijzen en accessoires

Er zijn een paar verschillende versies van Makey Makey op de markt. De meest bekende is de originele Makey Makey GO.

Dit is het basismodel, een kleinere versie van het bordje dat makkelijk mee te nemen is.

Het is vaak iets goedkoper en perfect voor beginners die alleen de basis willen proberen. De GO heeft minder aansluitingen dan de Classic, maar doet hetzelfde principe. De prijs voor een Makey Makey GO ligt meestal rond de €20 tot €25.

De klassieker is de Makey Makey Classic. Dit is het volledige bord met alle 12 aansluitingen (waaronder WASD voor gaming). Dit model is robuuster en biedt meer ruimte voor complexe projecten. Je kunt er meer "knoppen" op aansluiten tegelijkertijd.

De prijs voor de Makey Makey Classic ligt tussen de €50 en €60.

Dit is de versie die vaak in klassen wordt gebruikt en die je terugziet in de meeste tutorials online. Naast de bordjes zelf zijn er accessoires die het leven makkelijker maken.

Een "Makey Makey Kit" bevat naast het bordje ook een USB-kabel en de benodigde alligator clips. Voor wie liever met lichtjes werkt, is de creatieve Kano Pixel Kit een mooi alternatief. Er zijn ook speciale sets met extra lange kabels (bijvoorbeeld 3 meter) voor grote projecten.

Let bij de aanschaf op dat je vaak nog een computer of tablet nodig hebt.

De Makey Makey werkt op Windows, Mac en Chromebooks. Je hoeft geen ingewikkelde software te installeren; de meeste interactie gebeurt via de webbrowser. Als je op zoek bent naar een goedkoper alternatief, kijk dan naar merken als Elegoo of Keyestudio.

Zij maken vaak klonen van de Makey Makey, bordjes die op dezelfde chip (de ATmega32U4) gebaseerd zijn. Deze zijn vaak te koop voor €15 tot €30.

Het nadeel is dat de software-ondersteuning soms iets minder gestroomlijnd is en de handleidingen vaak in het Engels zijn.

Voor beginners is de echte Makey Makey vaak makkelijker vanwege de goede Nederlandse tutorials en de eenvoudige website. Een andere leuke gadget die vaak samen met Makey Makey wordt gebruikt, is de LittleBits of Snap Circuits sets. Hoewel dit andere systemen zijn, kun je ze combineren.

Je kunt bijvoorbeeld een schakelaar van Snap Circuits aansluiten op de Makey Makey om een digitale actie te triggeren. Dit breidt de mogelijkheden uit naar meer complexe electronica-projecten, net als de SAM Labs draadloze blokjes voor programmeren. De prijzen voor deze aanvullende sets liggen vaak tussen de €30 en €80, afhankelijk van de grootte van de set.

Praktische tips om te starten

Wil je beginnen? Zorg dan dat je een computer of laptop bij de hand hebt met een USB-poort.

De meeste moderne laptops hebben alleen nog USB-C, dus je hebt mogelijk een adapter nodig. Zorg ook dat je browser up-to-date is (Chrome of Firefox werken het beste). Ga naar de officiële Makey Makey website en open de Scratch-omgeving. Je hoeft niets te downloaden; het werkt direct in je browser.

Dat is ideaal voor kinderen. Start simpel. Begin niet meteen met een ingewikkeld muziekinstrument.

Pak een banaan, een stukje aluminiumfolie en een potlood. Sluit de ground-kabel aan op jezelf (vasthouden of om je pols doen) en de andere kabel op de banaan.

Sluit de banaan aan op de "Space"-aansluiting van de Makey Makey. Ga naar een website waar je een geluid kunt horen door op spatie te drukken. Raak nu de banaan aan.

Als het goed is, hoor je het geluid. Dat is je eerste succes!

Let goed op de geleiding van je materialen. Niet alles werkt even goed. Vruchten met veel water en zout (zoals banaan, aardbei, komkommer) werken perfect.

Droge dingen zoals hout of plastic werken niet. Als je met papier wilt werken, moet je het papier bedekken met aluminiumfolie of grafiet (van een potlood) om het geleidend te maken.

Duct tape is je vriend om dingen vast te plakken, maar gebruik het spaarzaam op de contactpunten. Probeer verschillende programmeeromgevingen uit.

Naast Scratch kun je ook JavaScript P5.js gebruiken via de Makey Makey site, of Python als je wat verder bent.

Voor kinderen is Scratch de beste keuze, net als de leerzame Makeblock Codey Rocky robot. Het is visueel en intuïtief. Er zijn genoeg kant-en-klare projecten beschikbaar die je kunt kopiëren en aanpassen. Zo leer je sneller hoe de logica in elkaar zit zonder dat je direct vanaf nul hoeft te coderen.

Ten slotte: wees niet bang om te falen. Als het niet werkt, controleer dan altijd eerst de ground-kabel.

Zit die goed vast? Raak je hem echt aan?

Ten tweede: check of de USB-kabel goed in de poort zit. Het rode lichtje op de Makey Makey moet branden. Als dat allemaal klopt, probeer dan een ander stuk fruit of een andere geleider.

Soms is een voorwerp gewoon te droog of te hard. Blijf experimenteren, dat is het hele punt van Makey Makey!