Scratch Jr app: Gratis coderen voor kleuters
Stel je voor: je peuter zit te stralen omdat het een blokje op het scherm heeft verschoven en een poesje laat dansen.
Dat is geen toverij, maar Scratch Jr. Deze gratis app leert kleuters van 5 tot 7 jaar de basis van coderen, zonder dat ze kunnen lezen. Geen saaie codes, maar kleurrijke blokjes die je sleept om verhalen en spelletjes te maken. Het is speelgoed dat in je broekzak past.
Wat is Scratch Jr eigenlijk?
Scratch Jr is een gratis programmeringsapp voor tablets, speciaal gemaakt voor kleuters.
Kinderen bouwen eigen programma’s door blokken aan elkaar te plakken. Elk blokje is een opdracht: bewegen, draaien, praten, een geluid afspelen.
Omdat de app niet kan lezen, werkt alles met pictogrammen en kleuren. Dat maakt het super toegankelijk. De app komt van hetzelfde team achter Scratch (de versie voor oudere kinderen), maar is compleet herschikt voor kleine vingertjes. Je ziet geen codeerregels, maar een speelveld met poppetjes, achtergronden en een rij actieblokken.
Sleep een blok naar de programmeerstraat en je ziet meteen wat er gebeurt.
Zo ontdekken kleuters logisch denken, planning en probleemoplossing terwijl ze gewoon spelen. Belangrijk: Scratch Jr is volledig gratis, zonder in-app aankopen of abonnementen. De app is er voor iPad (iOS), Android-tablets en Chromebooks.
Op een telefoon is het scherm te klein; gebruik echt een tablet voor een fijne ervaring. De app bestaat inmiddels jaren en wordt nog steeds onderhouden.
Waarom coderen voor kleuters?
Veel mensen denken dat coderen moeilijk is, maar bij kleuters gaat het om denkvaardigheden, niet om toetsenborden. Scratch Jr traint executieve functies: plannen, volgorde begrijpen, fouten herstellen en flexibel denken.
Kinderen lappen een verhaal in elkaar, net als met bouwstenen. Dat is creatief én logisch. Ook de taalontwikkeling krijgt een boost.
Een kind programmeert een karakter iets te laten zeggen en leest (of herkent) de woorden op het scherm.
Samenwerken gaat makkelijk: twee kleuters kunnen om de beurt een blokje kiezen en zien meteen het resultaat. Dat maakt het sociaal en leuk. En het beste: het is laagdrempelig. Geen voorkennis nodig. Geen lezen vereist.
Gewoon tikken, slepen en proberen. Fouten maken mag, zelfs aanmoedigen. Zo bouw je een gezonde houding naar techniek: ik kan het ontdekken, uitproberen en verbeteren.
De kern: hoe Scratch Jr werkt
Open de app en je start met een leeg project. Je kiest een achtergrond (bos, school, ruimte) en voegt een poppetje toe.
Onderin zie je de blokkenbalk met categorieën: beweging, uiterlijk, geluid, interactie, bediening. Sleep een blok naar het programmeervak en je ziet meteen een pijl die aangeeft wat er gebeurt.
Een typisch programmaatje: “Wanneer groen vlagje → beweeg 5 stappen → zeg ‘hallo’ → draai 15 graden”. De blokjes hebben plakkers aan de zijkant, zodat je een rijtje maakt. Je kunt het rijtje starten met het groene vlagje of door op het poppetje te tikken. Kleuters zien direct het effect: het beestje beweegt, praat of lacht.
De werking is concreet en visueel. Als je een blokje weggooit, verdwijnt de actie.
Je kunt makkelijk wisselen van volgorde om te zien wat er verandert. Er zijn geen verborgen instellingen. De app is veilig: geen reclame, geen contactmogelijkheden, geen sociale netwerken. Alles blijft lokaal op de tablet.
Praktisch aan de slag: stappenplan
- Download Scratch Jr gratis via de App Store of Google Play. Zorg dat je tablet up-to-date is.
- Open de app en kies Nieuw Project. Kies een achtergrond en een poppetje uit de bibliotheek.
- Sleep een blokje van Beweging naar het programma-vak. Tik op het blokje om te zien wat het doet.
- Maak een rijtje: voeg een geluids- of uiterlijk-blok toe. Druk op het groene vlaggetje om te starten.
- Bewerk je project: verander volgorde, pas snelheid aan, of voeg een tweede poppetje toe voor interactie.
- Sla op via het floppy-icoon. Je projecten blijven bewaard in de app.
Tip: begin klein. Een blokje laten bewegen is al een feest. Daarna voeg je een geluidje toe.
Als het even niet lukt, verwijder één blokje en probeer iets anders.
Kleuters leren snel door te spelen, niet door instructies.
Varianten en modellen: prijzen en apparaten
Scratch Jr zelf is gratis en heeft geen betaalde versies. Dat is het grote voordeel.
Je betaalt niets extra voor projecten, thema’s of functies. De app is open-source en wordt door een stichting onderhouden. Er zijn geen “pro”-abonnementen nodig.
- Samsung Galaxy Tab A8 (10,5 inch): ongeveer €180–€220
- Lenovo Tab M10 (10,1 inch): ongeveer €150–€200
- Apple iPad 10,2 inch (9e generatie): ongeveer €330–€400
- Chromebook met touchscreen (11–12 inch): ongeveer €250–€350
De enige kosten zijn je apparaat. Een basistablet voor Scratch Jr hoeft niet duur te zijn.
Kies voor minimaal 10 inch en voldoende opslag (32 GB is prima). Voorbeelden: Een stylus is handig maar niet verplicht. Een screenprotector (€10–€15) voorkomt krassen bij enthousiaste vingertjes. Voor in de klas of opvang kun je een stevige hoes kopen (€20–€40) met een standaard, zodat de tablet stabiel op tafel staat.
- Bee-Bot (programmeerbaar bijtje): €60–€80
- Code & Go Robot Muis van Learning Resources: €45–€60
- Matatalab Code Set (vanaf 4 jaar): €120–€170
Alternatief speelgoed voor dezelfde leeftijd, als je iets fysieks zoekt: Deze sets zijn leuk, maar Scratch Jr blijft gratis en oneindig variabel. Je kunt telkens nieuwe verhalen maken zonder extra materiaal.
Concrete ideeën om te doen
Begin met een simpele begroeting: laat je poppetje “Hoi!” zeggen en een balletje laten rollen.
Voeg daarna een geluidsfragment toe, bijvoorbeeld een lach of een tromgeroffel. Probeer eens een andere volgorde: wat gebeurt er als het geluid vóór de beweging komt? Zo ontdek je oorzaak en gevolg.
Maak een verhaal. Kies twee achtergronden: een bos en een huis.
Laat het poppetje van het bos naar het huis bewegen. Voeg een tekstballon toe: “Ik ga naar huis”.
Gebruik de “verberg”- en “laat zien”-blokken om een tweede poppetje te laten opduiken. Zo oefen je met vertellen. Speel een spel. Zet een doelwit op het scherm (bijvoorbeeld een appel). Programmeer je poppetje om de appel te raken.
Tel hoeveel stappen nodig zijn. Dit lijkt op spelenderwijs leren coderen.
Wissel af: draai 90 graden links of rechts. Dit is een vroege vorm van algoritmisch denken, maar voelt als een speurtocht.
Handige tips voor ouders en leerkrachten
- Bied één of twee blokken tegelijk aan. Te veel keuze overweldigt kleine kinderen.
- Gebruik het groene vlagje om te starten, maar leer ook “als ik aangeraakt word” voor interactie.
- Laat kinderen vertellen wat hun programma doet. Dat versterkt taal en zelfvertrouwen.
- Werk samen: één kind kiest het blokje, het andere kind plakt het vast. Wissel elke minuut.
- Leg geen nadruk op “afmaken”. Een project mag half af zijn. Het gaat om het proces.
- Scherm tijd in: 10–15 minuten per keer is voor kleuters vaak genoeg.
- Bewaar projecten en geef ze namen. Later kunnen kinderen hun eigen ideeën terugvinden.
Een fijne gewoonte: eindig altijd met een “showcase”. Laat je kind het programma een keer draaien en iets vertellen. Geef een specifieke waardering: “Ik zie dat je drie blokjes gebruikte, goed gedaan!” Dat motiveert meer dan “knap hoor”.
Veelgestelde vragen en problemen
De app reageert traag? Sluit andere apps en zet de tablet in rustmodus.
Een tablet met minimaal 2 GB RAM werkt prima, maar meer is fijner. Bij Android: check of de app de nieuwste versie heeft. Bij iPad: zorg dat iOS bijgewerkt is. Soms helpt het om het project op te slaan en opnieuw te openen.
Kind kan niet lezen? Geen probleem. Scratch Jr is ontworpen zonder tekst.
Elk blokje heeft een duidelijk icoon. Wel helpt het om samen de pictogrammen te benoemen.
Zo leert je kind vanzelf wat “bewegen”, “draaien” en “zeggen” betekent. Veiligheid? Er zit geen internet in de app. Kinderen kunnen niets delen of versturen.
Projecten blijven lokaal op de tablet. Geen advertenties, geen verborgen kosten. Wel is het slim om de tablet in een hoes te doen en schermtijd te bewaken.
Waarom Scratch Jr een slimme keuze is
Scratch Jr combineert speelplezier met ontwikkeling, en dat kost je nul euro.
Kleuters leren logisch denken, verhalen vertellen en samenwerken, allemaal binnen een veilige app. Geen abonnementen, geen ingewikkelde instellingen. Gewoon openen, blokken pakken en gaan. De app groeit met je kind mee, net als de Tynker app voor kinderen.
Vandaag maken ze een dansende poes, morgen een simpel doolhof. Na Scratch Jr kun je eenvoudig leren programmeren met Scratch (vanaf 8 jaar) of ander educatief programmeerspeelgoed zoals Micro:bit.
Zo bouw je een leuk, stapsgewijs pad van creatief naar technisch. Probeer het zelf.
Download de app, zet een tablet neer en kijk wat je peuter doet. Grote kans dat je verrast wordt. En als het even niet lukt?
Verwijder één blokje, probeer iets anders, en vier elke kleine stap. Dat is het echte speelgoed.