Speelgoed schoonmaken zonder chemicaliën

Stel je voor: je kind is net klaar met spelen en je pakt een plastic houten trein op. Je ruikt de geur van speeksel en ziet een vleugje etensresten aan de wieltjes kleven.

Even snel met een chemisch schoonmaakmiddel eroverheen? Misschien niet het beste idee. Kinderen stoppen speelgoed nu eenmaal in hun mond, en chemicaliën horen daar niet acuut in thuis.

Gelukkig kun je speelgoed ook heel effectief schoonmaken zonder agressieve schoonmaakmiddelen. Met een paar simpele ingrediënten die je waarschijnlijk al in huis hebt, maak je alles weer fris en veilig.

Dit is hoe je dat doet, stap voor stap.

Waarom zonder chemicaliën schoonmaken?

Veel schoonmaakmiddelen zitten vol stoffen die niet bedoeld zijn voor de tere huid van een kind of voor inslikken. Denk aan bleekmiddel, ammoniak of sterke ontvetters.

Die kunnen irritatie veroorzaken of zelfs schadelijk zijn als er per ongeluk een restje van achterblijft.

Speelgoed gaat vaak van hand tot hand, van de grond naar de mond. Je wilt dus dat het echt schoon is, niet alleen ‘schoon met een bijsmaak’. Bovendien zijn er materialen die niet tegen agressieve middelen kunnen.

Houten blokken kunnen uitdrogen, rubberen bandjes van autootjes kunnen gaan plakken en zachte kunststof figuren kunnen hun kleur verliezen. Met natuurlijke middelen ben je zachter voor het materiaal en dus voor de levensduur van het speelgoed.

En het is ook nog eens goedkoper en beter voor het milieu. Win-win-win. De basisregel is simpel: was regelmatig, niet alleen als het er vies uitziet. Vooral speelgoed dat veel gebruikt wordt of vaak in de mond verdwijnt, heeft baat bij wekelijks onderhoud. Zo voorkom je opstapeling van bacteriën en vieze geurtjes.

De basis: zeep en water

De meeste speelgoedsoorten zijn prima af te wassen met warm water en een milde zeep.

Gebruik een natuurlijke afwasmiddel zonder parfum of kleurstoffen. Een paar druppels op een zachte doek is vaak al genoeg. Wrijf zachtjes over het oppervlak en spoel het speelgoed daarna goed af onder de kraan. Zorg dat er geen zeepresten achterblijven.

Hard plastic, zoals blokken van LEGO Duplo of speelgoedauto’s van Fisher-Price, kan goed tegen een sopje. Laat ze 5 tot 10 minuten weken in een bak met warm water en een scheutje afwasmiddel.

Gebruik een zachte borstel om kiertjes schoon te maken, bijvoorbeeld bij de wielen van auto’s.

Spoel het speelgoed daarna af en leg het op een theedoek om te drogen. Voor zacht plastic of rubber, zoals bijtringen of babyspeelgoed van Nuk, is het belangrijk om geen heet water te gebruiken. Laat het water lauw zijn, anders kunnen deze materialen vervormen.

Dep het speelgoed droog met een handdoek en laat het aan de lucht drogen. Zorg dat er geen water in holle ruimtes blijft staan, dat kan schimmel veroorzaken.

Specifieke materialen: hout en textiel

Houten speelgoed, zoals de klassieke blokken van Haba of treinbanen van Brio, heeft een andere aanpak nodig. Hout mag niet te lang in het water liggen, want het kan uitzetten of barsten. Maak een doek nat met lauw water en een beetje milde zeep.

Wrijf het speelgoed schoon en droog het meteen af met een droge doek.

Laat het hout nooit in een vochtige omgeving liggen, want dan kan het schimmelen. Knuffels en textiel speelgoed, zoals de zachte dieren van Steiff of Jollein, kun je het beste wassen in de wasmachine.

Gebruik een waszak om het speelgoed te beschermen. Kies voor een fijn wasprogramma op 30 graden en gebruik een milde wasmiddel.

Stop de knuffel in een kussensloop als je geen waszak hebt. Laat het daarna goed drogen, bij voorkeur buiten of in een goed geventileerde ruimte. Voor speelgoed dat niet in de wasmachine mag, kun je een stoomreiniger gebruiken. De stoom doodt bacteriën zonder chemicaliën.

Let op dat je niet te dicht op het speelgoed komt om verkleuring te voorkomen. Dit werkt goed voor zachte materialen die je niet kunt wassen, zeker bij items waar je twijfelt over gevaarlijk plastic in speelgoed.

Huisgemaakte schoonmaakmiddelen

Er zijn een paar simpele huismiddeltjes die wonderen doen voor speelgoed. Azijn is er een van.

Meng een deel azijn met twee delen water in een spuitfles. Spray het op het speelgoed en veeg het schoon met een doek.

Azijn doodt bacteriën en verwijdert vieze geurtjes. Het ruikt even scherp, maar de geur verdwijnt als het speelgoed droog is. Baking soda is een andere krachtpatser.

Meng een eetlepel baking soda met een beetje water tot een pasta. Wrijf dit op vlekken of plakkerige plekken en spoel het daarna af.

Dit werkt goed op plastic speelgoed dat vettig is geworden. Baking soda is zacht genoeg om krassen te voorkomen, maar sterk genoeg om vuil los te weken. Als je van een frisse geur houdt, kun je een paar druppels essentiële olie toevoegen aan je schoonmaakmengsel. Gebruik niet meer dan 2-3 druppels per 100 ml water.

Lavendel of tea tree olie heeft van nature antibacteriële eigenschappen. Pas op met essentiële oliën bij baby’s of hele jonge kinderen, want sommige oliën kunnen te sterk zijn.

Vraag altijd even na bij je arts als je twijfelt.

Stoomreinigers: een moderne aanpak

Een stoomreiniger is een apparaat dat water verhit tot stoom en daarmee schoonmaakt.

Het is een chemicaliënvrije manier om speelgoed te ontsmetten. Vooral handig voor speelgoed dat niet nat mag worden, zoals elektronisch speelgoed. Je kunt een handheld stoomreiniger kopen voor ongeveer €30 tot €50.

Merken zoals Kärcher hebben compacte modellen die makkelijk in gebruik zijn. Gebruik de stoomreiniger door de nozzle over het speelgoed te bewegen.

Houd de stoomstraal op ongeveer 5-10 cm afstand om schade te voorkomen.

Dit werkt goed voor speelgoed met veel hoekjes en gaten, zoals een poppenhuis van Little Tikes of een keukentje van KidKraft. De hete stoom doodt 99% van de bacteriën zonder dat je iets anders nodig hebt. Let wel op dat je de stoomreiniger niet gebruikt op speelgoed van textiel of hout dat niet waterdicht is. Test altijd eerst op een klein, onzichtbaar stukje.

Een stoomreiniger is een investering, maar het bespaart je veel schoonmaakmiddelen op de lange termijn. Een basismodel kost rond de €35 en gaat jaren mee.

Praktische tips voor dagelijks gebruik

Het is handig om een routine te maken van het schoonmaken van speelgoed. Doe dit wekelijks voor speelgoed dat veel gebruikt wordt. Voor speelgoed dat alleen af en toe tevoorschijn komt, is maandelijks voldoende.

Dit is ook een goed moment om te bepalen hoeveel speelgoed je kind echt nodig heeft.

• Sorteer speelgoed op materiaal: plastic, hout, textiel. Zo voorkom je dat je per ongeluk verkeerde middelen gebruikt.
• Gebruik aparte doeken voor verschillende materialen. Bijvoorbeeld een microvezeldoek voor plastic en een katoenen doek voor hout.
• Laat speelgoed altijd volledig drogen voordat je het opbergt. Vocht is de grootste vijand van speelgoed.
• Controleer speelgoed regelmatig op slijtage. Kapot speelgoed kan gevaarlijk zijn en moet direct vervangen worden.

Bewaar schoonmaakspullen op een vaste plek, zodat je ze snel kunt pakken. Een emmer met warm water en een zachte doek is vaak al genoeg.

Voor specifieke merken zijn er vaak richtlijnen. Bij LEGO wordt aangeraden om de blokken in een waszak te wassen op 40 graden. Voor Fisher-Price speelgoed met batterijen: verwijder de batterijen en veeg het af met een vochtige doek.

Bij speelgoed van PlanToys (hout) kun je een beetje olijfolie gebruiken om het hout na het wassen te voeden.

Een laatste tip: gebruik een luchtdroger of ventilator om speelgoed sneller te drogen. Zet het speelgoed niet in direct zonlicht, want dat kan verkleuring veroorzaken. Als je deze stappen volgt, blijft je speelgoed niet alleen schoon, maar gaat het ook langer mee. En je kinderen kunnen veilig blijven spelen, zonder dat jij je zorgen hoeft te maken over de veiligheid van plastic speelgoed.