Speelgoed veiligheidstest thuis: Wat kun je zelf controleren?

Je kind pakt een nieuwe pop uit de verpakking en meteen gaat het hartje sneller.

Dat is het magische moment van speelgoed. Maar ondertussen loop jij als ouder misschien met een licht gevoel van onzekerheid rond. Is het wel echt veilig? Zitten er onderdelen aan die makkelijk los kunnen schieten?

Is het materiaal wel goed? Je hoeft niet meteen een ingenieursdiploma te halen of alles naar het lab te sturen.

Er is een hoop dat je zelf, aan de keukentafel, kunt controleren.

Dit is jouw gids voor een speelgoed veiligheidstest thuis, zonder ingewikkelde apparatuur en met een flinke dosis gezond verstand.

Waarom een thuistest? De valkuilen van nieuw speelgoed

Veilig speelgoed kopen voelt als een soort missie. Je wilt het beste voor je kind, maar de schappen in de winkel en de online aanbiedingen kunnen duizelingwekkend zijn. Vooral speelgoed vanuit China via sites als AliExpress of Temu is vaak spotgoedkoop, maar de kwaliteit en veiligheid laten vaak te wensen over.

Denk aan knuffels met ogen die loslaten, houten blokken met scherpe randen of plastic autootjes die makkelijk splinteren.

Een thuistest draait allemaal om het uitsluiten van de meest voor de hand liggende gevaren. Je controleert of het speelgoed in ieder geval voldoet aan de basisprincipes van veiligheid.

Het is een extra filter dat je zelf in handen hebt, voordat je het speelgoed aan je kind geeft. Zo voorkom je ongelukken en weet je zeker dat het plezier voorop staat.

De basis: materiaal en constructie

De eerste stap is simpel: pak het speelgoed vast en voel eraan.

Is het gemaakt van materialen die je vertrouwt? Goed speelgoed voelt stevig aan, zonder dat het té zwaar is. Bij houten speelgoed, zoals een leuke houten trein van een merk als Hape, controleer je op splinters.

Wrijf met je vingernagel over het hout. Blijft er een splinter aan je nagel hangen?

Dan is het niet veilig. Let ook op de verf.

Bij kinderen die alles in hun mond stoppen, is dit cruciaal. Goed speelgoed heeft verf op waterbasis en is gifvrij. De verf moet er niet makkelijk afbladderen. Bij plastic speelgoed, zoals LEGO Duplo blokken, is het materiaal stevig en breukvrij.

De trek- en duwtest

Druk op plastic randen en hoeken. Als je makkelijk een stukje plastic kunt afbreken dat scherp wordt, is het speelgoed af te raden.

Dit is een test die je makkelijk zelf kunt doen. Neem een pop met haarstukje, een knuffel met ogen of een autootje met losse onderdelen. Probeer zachtjes aan die losse onderdelen te trekken. Mogen ze loskomen? Absoluut niet.

De ogen van een knuffel moeten vastzitten, net als het stuur van een speelgoedauto.

Ze mogen niet makkelijk los te draaien of te trekken zijn. Veel speelgoedfabrikanten gebruiken nu veiligheidsogen die niet zomaar loskomen. Bij twijfel kun je testen of het onderdeel voldoet aan de 'trekkracht-test'.

Je hoeft geen speciaal gewicht te gebruiken, maar je moet er wel flink aan kunnen trekken zonder dat het loslaat.

Als het loskomt, is het een direct gevaar voor verstikking, vooral voor baby's en peuters.

Formaat en vorm: het keurmerk van de verstikkingsdreiging

Een van de grootste gevaren voor jonge kinderen is verstikking. Kleine onderdelen of ongeschikte schilderverf voor peuters die in de mond belanden, kunnen fataal aflopen.

Daarom is het belangrijk om het formaat van speelgoed goed te bekijken. De regel is simpel: speelgoed voor kinderen onder de 3 jaar mag geen kleine onderdelen bevatten die door een wc-rolletje passen. Je kunt dit makkelijk testen met een wc-rol. Leg het speelgoed of de onderdelen naast de rol.

Als het kleiner is dan de diameter van de rol (ongeveer 4,5 cm), is het potentieel gevaarlijk. Denk aan de kleine blokjes van een doos Mega Bloks: die zijn vaak net te groot voor de wc-rol, maar bij goedkope namaaksets kunnen ze wel klein genoeg zijn.

Ook hoekjes en puntjes van speelgoed moeten goed afgerond zijn. Een scherpe punt in een speelgoedzwaard is een ongeluk wachten.

Waarop letten bij specifieke soorten speelgoed?

• Knuffels: Zitten alle steken vast? Zijn de ogen en neus stevig vastgemaakt? Zitten er geen losse draadjes aan die om een vingertje kunnen wikkelen?
• Rijdend speelgoed: Heeft het wielen die niet te makkelijk loskomen? Zitten er geen scherpe randen aan de assen? Denk aan een loopfietsje van Puky; die zijn vaak goed afgewerkt.
• Bouwspeelgoed: Zijn de blokken glad en splintervrij? Zitten er geen kleine magneten in die los kunnen komen? Bij sets met magneten is de veiligheid extra belangrijk.

Elektronisch speelgoed: stroom en geluid

Tegenwoordig heeft bijna elk speelgoed wel een lampje of een geluidje. Van een simpele lachpop tot een interactieve leerboek van Vtech.

Bij elektronisch speelgoed controleer je allereerst de batterijen. Zitten die achter een schroefdekseltje? Top.

Zitten ze er makkelijk uit te wrikken? Gevaarlijk. Kleine knoopcelbatterijen zijn extreem gevaarlijk als ze worden ingeslikt. Test ook het geluidsniveau. Houd het speelgoed vlakbij je oor en activeer het.

Is het geluid oorverdendend hard? Dan kan het schadelijk zijn voor het gehoor van je kind.

Veel speelgoedmerken zetten hun geluidsniveau op een veilig maximum, maar goedkope imitatieproducten schieten hier vaak in door. Een simpele 'geluidstest' met je eigen oren is vaak al voldoende om een schreeuwend speelgoedmonster te ontmaskeren.

Prijs-kwaliteit: de valkuil van goedkoop speelgoed

Je betaalt vaak voor wat je krijgt. Een set van 50 autootjes voor €5,- op een bekende Chinese handelssite is verleidelijk.

Maar de kans is groot dat de verf lood bevat, de plastic soorten giftig zijn of de onderdelen makkelijk breken.

De Europese speelgoednorm (EN 71) is streng, maar niet alle aanbieders houden zich eraan. Kwalitatief goed speelgoed hoeft niet duur te zijn. Merken als Fisher-Price, VTech en Lego hebben prijzen die variëren van €10 tot €100, afhankelijk van de set.

Een eenvoudige houten blokkenset van ongeveer €20,- is vaak veiliger en duurzamer dan een plastic variant van €5,-. Let op het CE-keurmerk.

Dit mag op speelgoed staan dat in de EU wordt verkocht. Het is een fabrikantenverklaring dat het voldoet aan de veiligheidseisen. Zie je het niet of twijfel je aan de echtheid? Check dan de actuele speelgoed veiligheidsmeldingen in Nederland voordat je iets koopt.

Praktische tips voor een veilige speelomgeving

Naast de directe controle van het speelgoed, is de omgeving ook belangrijk.

Zorg dat je een vaste plek in huis hebt waar je speelgoed scant. Leg het speelgoed na aankoop nooit direct in de speelbox, maar controleer de veiligheid van het speelgoed eerst. Haal de verpakking eraf, check op scherpe randen en zorg dat eventuele verpakkingsmateriaal direct wordt weggegooid. Een plastic wikkel kan net zo gevaarlijk zijn als het speelgoed zelf.

Houd speelgoed ook in de gaten na verloop van tijd. Een houten trein kan na een jaar intensief spelen wat slijtageplekken vertonen.

Controleer of er nu wel splinters zijn ontstaan. Een plastic autootje kan na een val kapot zijn en scherpe randjes hebben.

Gooi kapot speelgoed direct weg of repareer het grondig. Voorkomen is altijd beter dan genezen. Zo blijft spelen leuk en veilig.