Memory spel voor kinderen: Geheugen trainen via spel
Ken je dat gevoel? Je koopt een superleuk memory spel, speelt het drie keer met je kind, en dan verdwijnt het in de kast. Zonde!
Want dat simpele kaartspelletje is eigenlijk een krachtpatser voor de ontwikkeling van je kind.
Het is veel meer dan alleen maar paren zoeken. Het is een complete training voor het brein, verpakt in een potje plezier. Je kind leert kijken, onthouden en concentreren, allemaal zonder dat het doorheeft dat het aan het 'oefenen' is. En het mooiste: het is een spel dat je samen speelt, zonder dat je er een PhD voor nodig hebt.
Wat is een memory spel eigenlijk?
Memory, of geheugenspel, is in essie simpeler dan simpel. Je hebt een stapel kaarten met paren.
Je legt ze allemaal met de afbeelding naar beneden. Om de beurt draai je twee kaarten om. Zijn ze hetzelfde?
Dan ben jij de gelukkige eigenaar van dat stel en mag je ze houden. Is het geen match? Dan draai je ze weer om, en is het de beurt van de volgende speler. Het doel is om zoveel mogelijk paren te verzamelen.
De winnaar is diegene met de meeste paren aan het einde van de rit.
Het is een concept dat een kind vanaf een jaar of drie al snapt. Je hebt alleen een tafel of vloer en een setje kaarten nodig. Geen ingewikkelde regels, geen uren uitleg. Gewoon beginnen en spelen.
Waarom het zo goed werkt voor het brein
Het draait allemaal om het 'werkgeheugen'. Dat is het soort geheugen dat je gebruikt om dingen even vast te houden in je hoofd.
Denk aan een telefoonnummer dat je net hoorde. Bij memory moet je onthouden: "Liggen die twee auto's bij elkaar of ligt er eentje bij de boom?" Je kind scant de tafel, slaat de plaatjes op en probeert ze later weer op te roepen. Dit is een intensieve workout voor het brein.
Het traint de visuele waarneming en het associatieve vermogen. Het is een van de eerste manieren waarop kinderen leren systematisch te denken.
Ze ontwikkelen een strategie, ook al is die nog zo primitief. Ze leren dat je iets moet onthouden om een beloning te krijgen (een punt). Dat is de basis van leren.
Meer dan alleen onthouden
Naast het geheugen is er nog zoveel meer wat er geoefend wordt. Zo is er de fijne motoriek.
Die kaartjes zijn soms klein. Je moet ze voorzichtig draaien, neerleggen en oppakken zonder dat de andere kaarten verschuiven.
Dat vraagt om behendigheid. Dan is er het sociale aspect. Je leert wachten op je beurt. Soms win je, soms verliest je.
Je leert omgaan met een beetje teleurstelling en met een overwinning. Je leert ook om je aandacht erbij te houden.
Als je even afgeleid bent, ben je je voorsprong kwijt. Kortom, het is een mini-pakketje vaardigheden dat je in één spelletje traint. En het werkt het best als je het regelmatig speelt, bijvoorbeeld 10 minuten na het eten.
Hoe kies je het juiste memory spel?
Niet elk memoryspel is hetzelfde. De keuze hangt vooral af van de leeftijd en interesses van je kind.
Voor de allerkleinsten, vanaf een jaar of 3, zijn er speciale peuter-edities.
Deze kaarten zijn groter (denk aan 8x8 cm), gemaakt van stevig karton en vaak extra dik, zodat ze makkelijker om te draaien zijn. Een merk dat hierin uitblinkt is Gouwdrukker. Hun spellen hebben vaak een houten opbergbox en afbeeldingen die herkenbaar zijn voor peuters, zoals dieren of vervoermiddelen.
De stap voor schoolgaande kinderen
De afbeeldingen zijn duidelijk en niet te druk. Je betaalt voor zo'n stevig basis-setje tussen de €12 en €18.
Een prima prijs voor een spel dat jaren meegaat. Vanaf een jaar of 5, als de concentratie wat langer wordt, mag het wat meer zijn. Dan kun je kiezen voor spellen met meer paren (van 20 tot 40) en kleinere kaartjes (rond de 5x5 cm). De thema's worden uitgebreider.
Denk aan de 'Dierentuin' editie van Gouwdrukker of de 'Ridders & Kastelen' variant.
De varianten en thema's op een rij
- Klassieke paren: De standaard. Gewoon twee dezelfde zoeken. Werkt altijd.
- Memory & Dobbelen: Je combineert het geheugen met een dobbelsteen. Wie een bepaald getal gooit, mag extra kaarten draaien. Verkrijgbaar vanaf €15.
- Memory & Opdrachten: Bij sommige spellen (vanaf €20) moet je na het vinden van een paar een kleine opdracht uitvoeren, zoals 'doe 5 springtouw-sprongen'.
- Digitale varianten: Op tablets zijn veel memory-apps. Handig voor onderweg, maar het mist het tastbare en sociale element. Vaak gratis of voor een paar euro.
Deze spellen kosten vaak tussen de €15 en €25. Voor kinderen die al kunnen lezen, zijn er spellen met woordparen, zoals 'Knikker' en 'Knikkeren'. Dit combineert het geheugenspel met taal.
Ook zijn er spellen waarbij je niet alleen paren zoekt, maar bijvoorbeeld ook een speciale 'Joker' kaart hebt die een extraatje geeft. Dit voegt een laagje strategie toe.
De keuze is reuze. De basis blijft hetzelfde, maar de thema's (van Frozen tot voertuigen) zorgen ervoor dat het telkens weer leuk voelt. Kies iets wat aansluit bij de belevingswereld van je kind.
Praktische tips om het nóg leuker te maken
Wil je het maximale uit het spel halen? Zorg dan voor een goede sfeer.
Speel het op een rustig moment, niet als je kind moe of hongerig is. Zorg voor een plek met genoeg licht en ruimte. Als je kind de kaartjes makkelijk kan zien en aanraken, is de kans op frustratie kleiner.
Zet je telefoon aan de kant. Laat merken dat je er zelf ook plezier in hebt.
Kinderen pikken dat op. Maak het niet te lang; hoe lang een kind aandacht heeft verschilt immers per leeftijd. Een potje van 10 tot 15 minuten is voor de meeste kinderen perfect. Stop op het moment dat het nog leuk is, zodat ze de volgende keer weer zin hebben om te beginnen.
De kunst is om het spel te laten winnen door je kind, vooral in het begin. Geef ze een voorsprong. Ze bouwen zelfvertrouwen op en willen vaker spelen.
Speel je met een kleuter? Dan kun je het spel makkelijker maken door minder paren te gebruiken.
Haal er gewoon een paar uit de doos. Begin met 8 of 10 paren. Zo blijft het overzichtelijk en voorkom je dat ze overprikkeld raken.
Als het te makkelijk wordt, voeg je de volgende keer weer een paar paren toe.
Zo groeit het spel met je kind mee. Je kunt ook de moeilijkheidsgraad verhogen door de kaartjes wat verder uit elkaar te leggen; een mooie stap na het eerste oorzaak en gevolg speelgoed. Zo moet je kind zijn geheugen meer belasten.
Eigen varianten bedenken
Je hebt geen duur spel nodig. Maak je eigen memory!
Teken paren op stukjes karton (bijvoorbeeld van een oude schoenendoos). Gebruik stickers. Of knip plaatjes uit tijdschriften en plak ze op.
Dit is al een activiteit op zich. Je kunt het thema helemaal zelf kiezen: dieren uit de dierentuin, voertuigen, of zelfs foto's van familieleden. Dit maakt het spel extra persoonlijk en interessant.
Je kunt ook een 'memory-loop' maken. Leg de kaartjes in een grote cirkel.
Je kind moet een rondje lopen en paren proberen te onthouden. Zo combineer je het geheugenspel met beweging. Heerlijk voor drukke kinderen.
Conclusie: Een simpel spel met groot effect
Memory is een klassieker die nooit verveelt. Het is een laagdrempelige manier om je kind te helpen bij zijn of haar ontwikkeling, zonder dat het hoeft aan te voelen als 'leren'.
Het traint het geheugen, de concentratie, de motoriek en het sociale gedrag. Het is betaalbaar, overal te spelen en een ideale manier om de fantasie van je kind te prikkelen. Dus, pak dat potje uit de kast of schaf er een nieuwe aan.
Leg de kaartjes op tafel, draai de eerste twee om en kijk welk vonkje van herkenning er ontstaat in de ogen van je kind.
Het plezier van het winnen van een paar is onbetaalbaar.