Klei voor kinderen: Zelfhardend vs bakbare klei

Je staat in de speelgoedwinkel en je kind wil kleien. Maar welke klei pak je?

De blokken die hard worden in de oven of de bakjes die vanzelf uitharden? Het is een vraag die veel ouders bezighoudt. Beide soorten hebben hun charme, maar ze zijn totaal verschillend in gebruik.

Dit artikel helpt je kiezen zonder ingewikkelde theorie. We kijken naar wat er echt toe doet: wat kost het, hoe makkelijk is het en wat kun je ermee maken?

Laten we de twee opties naast elkaar leggen.

De basis: wat is het verschil eigenlijk?

Zelfhardende klei, ofwel plakkaatklei, is klei die je niet hoeft te bakken. Je kneedt het, maakt je creatie en dan laat je het drogen aan de lucht.

Binnen een dag of twee is het hard en kun je het schilderen of versieren. Het voelt zacht en soepel aan en is vaak lichtgewicht. Merken als Boon en FIMO soft zijn hier bekend mee.

Dit is de makkelijke optie voor binnen, zonder gedoe met een oven.

Bakbare klei, ook wel polymeerklei of ovenklei genoemd, is anders. Dit is een klei die je eerst vormt en daarna moet bakken in een normale huishoudoven. Na het bakken wordt het hard en stevig, bijna als plastic. Het is supersterk en gaat lang mee.

FIMO is hier de koning onder de merken, met hun FIMO Kids lijn speciaal voor kinderen. Het voelt wat steviger aan en is perfect voor sieraden of sterke figuren.

Criteria 1: Prijs en aanschaf

De initiële kosten verschillen niet enorm, maar het hangt af van hoeveel je koopt.

Een bakje zelfhardende klei van 500 gram kost ongeveer €8 tot €12. Een blok bakbare klei van 500 gram ligt rond de €10 tot €15. Voor een starterssetje met een paar kleuren betaal je voor beide soorten ongeveer €15 tot €20. In de praktijk is bakbare klei vaak iets duurder per gram, maar het verschil is klein.

Let op de grootte van de verpakking. Zelfhardende klei wordt vaak verkocht in grotere bakken, handig voor grote projecten.

Bakbare klei koop je meestal in blokken van 500 gram of in kleinere sets.

Voor een kind dat net begint, is een kleine set van 250 gram vaak genoeg. Dat scheelt weer in de portemonnee. Kijk ook naar aanbiedingen; soms zijn er multipacks met 12 kleuren voor €25.

Criteria 2: Gebruiksgemak voor kinderen

Zelfhardende klei is makkelijker om direct te gebruiken. Je haalt het uit het bakje en het is meteen zacht. Geen wachten tot het op kamertemperatuur is.

Het kneedt fijn en plakt niet te veel als je het droog houdt.

Het is ideaal voor jongere kinderen vanaf 3 jaar. Ze kunnen direct beginnen en hoeven niets te doen na het maken van hun kunstwerk.

Bakbare klei is iets lastiger. Het is vaak harder uit de verpakking en moet eerst even gekneed worden om soepel te worden. Voor kleine kinderen kan dat al een uitdaging zijn.

Daarnaast moet je het bakken in de oven. Dat betekent dat een volwassene het moet begeleiden.

Je moet de oven op de juiste temperatuur zetten, meestal rond de 110 graden, en het er op tijd uithalen. Dat is extra werk.

Criteria 3: Droogtijd en resultaat

Bij zelfhardende klei duurt het drogen even. Een dun figuur is in een paar uur hard, maar een dikker werkstuk kan 24 tot 48 uur nodig hebben.

Je moet het laten liggen en niet aanraken. Het uiteindelijke resultaat is licht en bros. Het kan breken als het valt, dus je moet het voorzichtig behandelen. Het voelt aan als steen of gips na het drogen.

Bakbare klei verandert in één keer. Na 15 tot 30 minuten in de oven is het klaar.

Het wordt keihard en stevig, bijna als kunststof. Het valt niet snel stuk en is waterbestendig na het bakken.

Je kunt er sieraden van maken die echt gedragen kunnen worden. Het nadeel is dat je de oven moet gebruiken en dat het warm wordt. Het resultaat is glanzend en duurzaam.

Criteria 4: Kosten op termijn en herbruikbaarheid

Zelfhardende klei is een eenmalig gebruik. Als het eenmaal hard is, kun je het niet meer opnieuw gebruiken.

Als je kind klaar is met knutselen en de klei laat liggen, wordt het hard en is het op.

Dat betekent dat je regelmatig nieuwe klei moet kopen. Voor intensieve knutselaars kan dat oplopen. De klei is wel goedkoop per stuk, maar je verbruikt het snel.

Bakbare klei is herbruikbaar zolang het niet gebakken is. Als je kind klaar is met knutselen en de klei bewaart in een luchtdicht bakje, kun je het de volgende dag weer gebruiken.

Het hardt namelijk niet uit aan de lucht. Dit scheelt veel geld op de lange termijn. Je koopt een blok en gebruikt het voor meerdere projecten. Pas als je het bakt, is het definitief klaar.

Criteria 5: Veiligheid en rommel

Zelfhardende klei is over het algemeen veilig en niet giftig. Het is vaak op waterbasis en makkelijk schoon te maken met water.

De rommel beperkt zich tot het knutseloppervlak. Het stof kan wat opwaaien als het droogt, maar dat valt mee.

Je hoeft niets in de oven te doen, dus geen brandgevaar. Wel moet je het droog bewaren, anders wordt het hard in de verpakking. Bakbare klei is ook niet giftig, maar het baken zelf vereist voorzichtigheid.

De oven moet goed geventileerd zijn en kinderen mogen er niet bij in de buurt komen tijdens het bakken. De klei zelf is veilig, maar het bakproces is voor volwassenen.

Na het bakken is het veilig om aan te raken. De rommel valt mee, maar je moet de oven schoonmaken na gebruik. Geen water nodig voor schoonmaken, wel een doekje.

Keuzehulp: welke klei kies jij?

Om het makkelijk te maken, hier een simpele keuzehulp. Net als bij het kiezen van een geschikte viool voor kinderen, kies je de klei die het beste past bij jouw situatie en je kind.

• Kies zelfhardende klei als: je kind jonger is dan 6 jaar en je snel resultaat wilt zonder oven. Ideaal voor een middagje knutselen binnen, zonder extra materiaal. Je wilt geen risico op brandgevaar en je bent oké met een iets brozer resultaat dat je daarna kunt schilderen. Denk aan merken als Boon of klei uit de Action voor een goedkope optie.
• Kies bakbare klei als: je kind ouder is dan 6 jaar en je sterke, duurzame dingen wilt maken. Perfect voor sieraden, sleutelhangers of figuren die lang meegaan. Je bent bereid om de oven te gebruiken en je wilt dat de klei herbruikbaar is voor meerdere projecten. Kies voor FIMO Kids voor de zachte variant die makkelijk kneedt.

Een middenweg: klei met een andere textuur

Er is ook een tussenweg: klei die niet hard wordt, zoals klei voor de kleuterklas.

Dit is de zogenaamde 'play dough' of boetseerklei die zacht blijft. Dit is geen echte klei maar een kneedbare substantie. Het is perfect voor peuters en kleuters die gewoon willen kneden en vormen zonder dat het ooit hard wordt, in tegenstelling tot polymer klei voor kinderen.

Merken als Play-Doh zijn hier bekend mee. Het is goedkoop en veilig.

Een andere optie is air-dry klei die speciaal is gemaakt om niet te barsten.

Dit is een verbeterde versie van de zelfhardende klei. Het is iets duurder, maar het resultaat is gladder en sterker. Het droogt nog steeds aan de lucht, maar het voelt minder bros aan. Dit is een goede stap voor kinderen die de oven nog te spannend vinden; lees ook onze review van klei zonder oven voor een stevig resultaat.

Het is een beetje een mix tussen de twee werelden. Uiteindelijk komt het neer op wat je zoekt.

Wil je snel en simpel? Ga voor zelfhardende klei. Wil je duurzaam en sterk? Kies bakbare klei.

Beide zijn leuk, maar op een andere manier. Kijk naar wat je kind leuk vindt en wat jij als ouder prettig vindt om te doen.

Dan zit je altijd goed.